العلامة المجلسي (مترجم :همدانى)
235
بحار الأنوار (ج67 و 68) (فارسى)
انسان مفيد باشد منظور از صله يعنى مراعات پيوند و خويشى چه پدر و مادر و يا ساير بستگان و يا اعم از بستگان و ساير مؤمنين و بنا بر اين تاكيد خاصى است پس از سفارش عمومى كه با كلمه خير نموده . و يا اينكه مقصود از خير آن عملى است كه نفعش عائد به خودش باشد و منظور از صله آن عملى است كه نفعش و اصل به ديگرى باشد و اما آن دو شيطان . ميگويند شيطان سمت راست در مقام گمراهى از جهت اطاعت است كه منصرفش سازد و شيطان سمت چپ در مقام گمراه ساختن از ناحيه معصيت است كه وادار بگناهش نمايد . مؤلف . بدان كه طبع انسانى از انجام عبادت گريزان است چون اين كارها داراى زحمت زيادى است و همچنين از صلهء رحم و امور خيريه و مبرات چون آنها موجب صرف مال است كه انسان علاقه به آن دارد . بنا بر اين هنگامى كه انسان تصميم عملى را كه موجب وصول بقرب حق و دستيابى به سعادت است گرفت بايد مبادرت به انجام آن بنمايد و تعجيل در تحصيل آن بكند كه شيطان هميشه در كمين و منتظر فرصت است كه در نفس اماره انسان بدمد و مرتب در مقام حيله و نيرنگ است كه انسان را از اين اراده و تصميمهاى نيك سعادتزا باز دارد و ترغيب به كارهاى زشت شقاوت زا بنمايد و با سپاه سواره و پيادهاش بر او يورش ميبرد و از هر طرف راههاى خير و سعادت را بر رويش مىبندد و از طرفى در طبيعت انسان حالت پذيرش اين وسوسهها هست و بالطبع گرايشى به طرف اين امور پست و لذائذ حيوانى دارد و در نتيجه چه بسا مىشود كه شيطان تسلط كامل بر انسان يافته و او را از اين تصميمات بازمىدارد و از سعادت و كمال انسانى محرومش ميسازد و اين جريان در اكثر افراد مشاهده و تجربه شده است مگر آن كسانى كه خداوند مهربان با توفيق و عنايت خود آنان را حفظ كرده است . 38 - كافى . از محمد از احمد از ابن سنان از ابى الجارود كه گفت شنيدم از حضرت باقر عليه السّلام كه ميفرمود . كسى كه عمل خيرى را تصميم گرفت بايد عجله نمايد بانجام آن كه هر عملى كه تاخير داشته باشد فان للشيطان فيه نظره شيطان راجع به او نقشهاى ترسيم مىكند . بيان كلمه نظره ممكن است به سكون ظاء باشد يعنى فكر و انديشهاى براى چارهجوئى كه انسان را از آن باز دارد . و يا بكسر ظاء يعنى مهلت كه شيطان در اين مهلت در فكر و انديشه است . يا بفتح ظاء ( نظره ) يعنى حكم يا فكر يا انتظار كه همهء اين معانى مناسب است در قاموس گفته . نظره بر وزن سمعه و يا ضربه نظرا و منظرا يعنى او را مورد تامل و دقت قرار داد . نظر بينهم يعنى ميان آنان قضاوت و حكم مرد . و النظر با تحريك يعنى انديشيدن در بارهء چيزى و سنجش و اندازهگيرى . و به معناى انتظار و حكم و قضاوت و اعانت